گاهی اوقات افراد با شنیدن نام شیمی درمانی با ترس و نگرانی بسیار زیادی مواجه میشوند و شاید تصور کنند که آخرین اقدام درمانی برای بیماران سرطانی شیمی درمانی است.
اما واقعیت اینگونه نیست، سلول های سرطانی بر اثر رشد و تکثیر غیر طبیعی شکل می گیرند و شیمی درمانی انجام میشود تا از تکثیر غیرقابل کنترل سلول های سرطانی جلوگیری کند.
یکی از تکنیک های موثر و کاربردی و البته ضروری برای درمان انواع سرطان، شیمی درمانی است.
با توجه به اینکه رشد و تکثیر سلول های سرطانی با سرعت بالایی اتفاق می افتد نیاز است که با داروهای مختلف از پیشرفت این عارضه جلوگیری کرد.
یکی از اقدامات موثر و کاربردی در این زمینه شیمی درمانی است، به طور کلی شیمی درمانی یک روش دارویی محسوب میشود که از داروهای شیمیایی قدرتمند برای از بین بردن سلول های سرطانی استفاده میشود.
سرعت اثرگذاری این داروها به قدری بالاست که با پیشرفت بیماری می توان به مهار و کنترل آن پرداخت و با وارد شدن داروهای ضد سرطان به جریان خون می توان بدخیم ترین سلول ها را هم از بین برد.
شیمی درمانی یک روش منحصر به فرد برای درمان سرطان نیست و معمولاً در کنار سایر روش ها مثل جراحی و پرتو درمانی انجام میشود.
انجام این روش های مکمل با یکدیگر باعث میشود تا تومورها به قسمت های مختلف بدن متاستاز نکرده و از گسترش این بیماری در سطح بدن جلوگیری می کند.
نکته قابل توجه در مورد شیمی درمانی این است که انجام مراحل این تکنیک درمانی باید در فاصله زمانی منظم تکرار شود.
در صورتی که داروها به طور منظم و با دوز مشخص وارد بدن شوند، از رشد و تکثیر سلول های سرطانی جلوگیری می کنند.
به طور کلی هدف از انجام شیمی درمانی تخریب بخشی از سلول های سرطانی است و تغذیه مورد نیاز سلول های سرطانی آنطور که باید به آنها نخواهد رسید.
تمامی این تغییرات موثر باعث میشود تا به مرور زمان شاهد توقف رشد و از بین رفتن سلول های سرطانی باشید.
انواع شیمی درمانی
احتمالاً شما هم تصور می کنید که شیمی درمانی یک روش مشخص و واحد است که با تفاوت های جزئی برای بیماران مبتلا به سرطان انجام میشود.
باید بدانید که شیمی درمانی به عنوان یک روش برای درمان انواع سرطان با تکنیک های مختلفی انجام میشود.
این تکنیک درمانی بیش از ۱۰۰ نوع روش مختلف دارد که برای هر بیمار با توجه به نوع تومور و نوع سرطان در بخش های مختلف بدن انجام خواهد شد.
به طور کلی شیمی درمانی در مرکز زندگی زعفرانیه برای کودکان با بزرگسالان متفاوت است، معمولاً برای سرطان کودکان این داروها بیشتر در زمینه درمان سرطان غده تیروئید، سرطان دهان و سرطان خون انجام میشود.
برای کودکان مبتلا به سرطان در کنار شیمی درمانی از روش های ترکیبی مانند ایمونوتراپی هم استفاده خواهد شد.
معمولا شیمی درمانی برای کودکان به نوعی انجام میشود که مدت زمان استراحت و ریکاوری بدن برای آنها بیشتر باشد.
در غیر این صورت آسیب های جدی را در سلامت کودکان شاهد خواهید بود.
شیمی درمانی برای زنان و مردانی که به عنوان بزرگسال شناخته میشوند گاهاً متفاوت است.
معمولاً افراد بزرگسال بیش از کودکان در معرض سرطان سینه، سرطان رحم، سرطان تخمدان یا واژن قرار می گیرد، البته سرطان اندام های جنسی برای آقایان نیز شایع است.
با توجه به نوع متفاوت بدن زنان و مردان و واکنش های مختلفی که به نوع درمان داده میشود شیمی درمانی برای این افراد متفاوت از کودکان انجام خواهد شد.
ضمناً پزشکان این نکته را در نظر می گیرند که پاسخ بدن زنان به مردان در برابر شیمی درمانی با یکدیگر یکسان نبوده و تمامی این تغییرات و حالات مختلف از این شیوه درمانی را لحاظ می کنند.
شیمی درمانی برای افراد سالمند نیز یک گزینه درمانی مناسب است.
البته از آنجایی که این افراد اغلب درگیر بیماری های قلبی، فشار خون یا دیابت بالا هستند، مهم است در صورت ابتلا به انواع سرطان ها شرایط درمان برای آنها به گونه ای پیش رود که از آسیب رسیدن به سایر اندام های بدن جلوگیری شود.
معمولاً افراد میانسال در معرض بیماری هایی مثل سرطان مثانه یا سرطان پروستات قرار می گیرند که در کنار درمان های تخصصی نیاز به مراقبت های بیشتر هم خواهند داشت.
در این صورت از شیمی درمانی نتایج خوبی دریافت می کنند و احتمال بروز عوارض این شیوه درمانی برای آنها کاهش خواهد یافت.
مهمترین عوارض شیمی درمانی
با توجه به اینکه شیمی درمانی یکی از روش های موثر و کارآمد برای درمان سرطان محسوب میشود اما این تکنیک درمانی هم مانند دیگر روش ها ممکن است عوارضی کوچک و بزرگ را به همراه آورد.
در هر صورت باید بدانید که حتی اگر این عوارض اتفاق می افتد در برابر آسیب هایی که از بیماری سرطان به جای می ماند ناچیز هستند که البته می توان با مراقبت بیشتر دوره بهبودی را به سلامت سپری کرد.
یکی از مهمترین عوارضی که ممکن است بعد از شیمی درمانی تجربه کنید خستگی بیش از حد است.
معمولاً این افراد دچار خستگی مفرط، مداوم و همیشگی هستند و حتی انجام فعالیت های شخصی برای آنها غیر ممکن میشود.
گاهی اوقات این خستگی بر اثر کاهش گلبول های قرمز خون اتفاق می افتد که معمولاً با توجه به نظر پزشک می توان روش های جایگزین را برای این عوارض انتخاب کرد.
عارضه دیگر و البته شایع بعد از شیمی درمانی برای بیماران ریزش شدید موی سر است.
معمولا این افراد در طی دوره درمان کاهش ناگهانی مو را تجربه کرده و برای راحتی بیماران توصیه میشود که موی سر که در حال ریزش است را به طور کامل بتراشند.
با شروع دوره درمان معمولا افراد متوجه نازک و شکننده شدن تار مو میشوند و به مرور زمان ریزش موی سر و موی ابرو اتفاق می افتد.
گاهی اوقات افرادی که درگیر شیمی درمانی هستند به ویژه بانوان با وجود این تغییرات منفی از نظر روحی و روانی تحت فشار قرار گرفته که ممکن است شرایط درمان را کمی برای آنها سخت تر کند.
خوشبختانه بعد از اینکه دوره شیمی درمانی به طور کامل سپری شد افراد می توانند شاهد رشد مجدد موی سر باشند، با همان میزان تراکم و با همان حالت و مقاومت اولیه.
فراموش نکنید که این افراد در طول دوره درمان شرایط جسمانی حساس تری را تجربه می کنند و ممکن است علاوه بر مشکلات مربوط به ریزش مو درگیر خشکی شدید پوست و یا شکننده شدن ناخن ها هم باشند.
کاهش گلبول های سفید بدن سبب افزایش احتمال عفونت در بیمارانی میشود که در مراحل درمان سرطان شیمی درمانی را هم انجام می دهند.
از آنجایی که گلبول های سفید بدن مسئول حفظ ایمنی و مبارزه با عفونت و عوامل بیماری زا هستند، اگر تعداد آنها کاهش پیدا کند فرد در برابر بیماری های مختلف نیز مقاومت خود را از دست داده و ممکن است در برابر عفونت های مختلف آسیب پذیری بیشتری داشته باشد.
به همین دلیل کسانی که شیمی درمانی را انجام می دهند نیاز است که با علاوه بر رعایت بهداشت فردی، رعایت بهداشت غذایی و عدم ارتباط با افراد بیمار و آلوده به عفونت مصرف آنتی بیوتیک را نیز شروع کنند.
از دیگر عوارض شیمی درمانی باید به کاهش پلاکت های خون اشاره کرد، پلاکت خون مسئول لخته شدن خون است و زمانی که این فاکتور مهم کاهش پیدا می کند احتمال خونریزی در بدن بیمار افزایش خواهد یافت.
به عنوان مثال بیماران پس از شیمی درمانی شاهد خونریزی های شدید لثه هستند که ممکن است بند آمدن خونریزی دهان برای آنها بسیار سخت و طولانی باشد.
البته گاها عوارض شیمی درمانی مربوط به مشکلات حافظه نیز میشود.
عدم تمرکز، اختلال در حافظه کوتاه مدت و عدم تفکر منسجم از جمله مشکلاتی است که بیماران در پی شیمی درمانی تجربه می کنند.
با این تغییرات، بیماران بیش از هر دوره دیگری تحت تاثیر تغییرات خلقی و افسردگی قرار گرفته و ممکن است روند درمان را برای آنها کمی دشوار کند.
اختلال شنوایی در بیمارانی که شیمی درمانی انجام می دهند شایع است، اما این اختلال معمولاً به طور موقتی اتفاق می افتد و در موارد نادر است که این تغییرات به صورت دائمی رخ می دهد.
البته با وجود شیمی درمانی ممکن است ۷ الی ۱۰ روز بعد از شروع درمان التهاب غشای مخاطی دهان را تجربه نمایید.
این افراد در گوشه لب ها، دهان و روی زبان زخم هایی را مشاهده می کنند که اغلب مستعد خونریزی هستند.
عوارض جدی تر و البته خطرناک شیمی درمانی شامل آسیب به بافت های ریه، مشکلات قلبی و حتی کلیوی نیز میشود.
برخی از افراد در پی شیمی درمانی متوجه آسیب های عصبی، ناباروری و یا خطر ابتلا به سرطان دوم میشوند.
اگر چه این شیوه درمانی عوارض خاص خود را دارد اما برای مهار سلول های سرطانی یک اقدام درمانی موثر محسوب میشود.